De lucht op onze wegen en in de steden is spijtig genoeg niet altijd zuiver. Fietsers zijn wel heel gevoelig aan de slechte lucht omdat ze veelal relatief dicht bij het autoverkeer moeten rijden en een inspanning leveren die de ademhaling stimuleert.
Auto’s dragen bovendien in belangrijke mate bij aan de uitstoot van diverse polluenten. In 2002 zouden bijna 26.000 gezonde levensjaren verloren zijn gegaan door blootstelling aan verontreiniging (VMM, 2003). Nog eens ruim 6.500 gezonde levensjaren gaan verloren ten gevolge van geluidshinder. Het exacte aandeel van het wegverkeer is in hierin niet gekend, maar het maakt alleszins duidelijk dat de sterfte ten gevolge van het autoverkeer groter is dan uit de ongevallenstatistieken blijkt.
In de Corelio-kranten van 31 mei 2010 verscheen het bericht dat fietsers vijf tot negen keer meer fijn stof inademen dan inzittenden van een auto. Er werden drie parcours uitgetest:
Telkens bleek dat er meer ultrafijne deeltjes, afkomstig van uitlaatgassen, doordrongen in de longen van fietsers dan in de longen van autopassagiers. Dit komt omdat fietsen een inspanning vergt waardoor de ademhaling wordt gestimuleerd, zowel in frequentie als in diepte. Daardoor dringen de fijne stofdeeltjes dieper door tot in de longen. Dit blijkt uit een studie die VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) de voorbije drie jaar heeft uitgevoerd, in samenwerking met de VUB en de universiteit van Louvain-la-Neuve. (Bron: Het Nieuwsblad, 31 mei 2010)
Deze studie staat in schril contrast met de studie van Kurt Van Hout, waarin nog beschreven werd dat de concentraties aan vervuilende stoffen 2 tot 4 keer hoger zijn in auto’s dan op de locatie waar fietsers rijden (Rank et al., 2001). "Zelfs rekening houdend met een hoger ademvolume neemt de fietser minder op van de meeste polluenten." (Bron: Vlaams Steunpunt Verkeersveiligheid, Kurt Van Hout, De risico's van fietsen, 2007, p. 25.)
Volgens een studie van de Vlaamse wetenschappers Tim Nawrot en Ben Nemery in 'The Lancet' kan wie in een stad rondrijdt, daarvan enige uren later een hartaanval krijgen. Het is "daarom noodzakelijk in de steden het niveau van de luchtverontreiniging drastisch te verminderen en de normen te halen die de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) als veilig beschouwt." Volgens professor Tim Nawrot (Universiteit Hasselt) heeft Vlaanderen gemiddeld de hoogste graad van luchtverontreiniging door fijnstof in West-Europa. Oorzaken hiervoor zijn de hoge bevolkingsdichtheid, de intense industriële activiteit en de enorme verkeersdrukte. Voor kinderen is de luchtvervuiling bijzonder gevaarlijk. Meer is te lezen in "Marleen Teugels, Fijnstof tot in de baarmoeder, Knack, 2 maart 2011."
Advies voor fietsers: Vermijd drukke wegen en zoek de rustige wegen op.
Er zijn verschillende polluenten, stoffen die schadelijk zijn voor de mens:
Het zogenaamde ultrafijn stof (PM0,1) (UFP) is een onderdeel van MP2,5. Voor de uitstoot van UFP zijn door de Europese Unie nog geen maximumnormen vastgelegd. Het ultrafijn stof is gevaarlijker dan het fijn stof omdat het dieper doordringt in de longblaasjes.
Het meten van ultrafijn stof is technisch nog niet op punt gesteld en is duur.(zie vragen in "www.lokalelucht.nl")
De aerodynamische diameter van een stofdeeltje is gelijk aan de diameter van een bolvormig deeltje dat in de omgevingslucht hetzelfde gedrag vertoont als dat stofdeeltje.(Milieurapport Vlaanderen MIRA, Achtergronddocumentatie, Thema Verspreiding van zwevend stof)
Raadpleeg www.irceline.be voor de actuele gemeten waarden. (Klik op Luchtkwaliteit, Kwaliteitsindex, voor de actuele waarden van ozon, stikstofdioxide, zwaveldioxide en fijn stof PM10. Voor de waarde van PM2,5, klik op Fijn stof (PM)). De metingsplaatsen voor deze laatste waarde zijn momenteel nog beperkt.
Bij Info van "Kwaliteitsindex" kan men de betekenis zien van de gebruikte kleurencode.
Alternatief: Elektrische scooters. China speelt hierin een voortrekkersrol.
Dit is de bevinding van het grootste internationale gezondheidsonderzoek over luchtvervuiling door gemotoriseerde voertuigen, uitgevoerd door "Health Effects Institute" (US). Ze namen 700 rapporten door over de invloed van de vervuiling op de gezondheid.
De vraag wordt gesteld of er geen lagere limiet moet ingesteld worden op de concentratie van deeltjes groter dan 2,5 micrometer (PM2,5). In veel landen is er nog geen limiet voorzien voor de uitstoot van die stofdeeltjes kleiner dan 10 micrometer (PM10).
Terwijl door de nieuwe technologie auto's minder schadelijke deeltjes uitstoten, is de vervuiling toch niet merkelijk gedaald omdat meer auto's rondrijden en grotere afstanden worden afgelegd, aldus Deborah Gough, Australië, op deze website.
'Langdurige blootstelling aan fijn stof versnelt arteriosclerose, waarbij vetachtige stoffen op de wanden van slagaders worden afgezet.' Dat blijkt o.m. uit onderzoek bij mensen die wonen in de buurt van drukke verkeersaders. (Dieter De Cleene, "Kampioen in luchtvervuiling", in Eos, december 2010)
Er was voorzien dat landen een uitstel van drie jaar konden aanvragen (tot medio 2011) om de normen te halen op voorwaarde dat alle mogelijke maatregelen genomen zijn. De aanvraag van België tot uitstel is afgewezen omdat Vlaanderen niet kon aantonen welk het effect is van de onlangs genomen maatregelen. Indien België in 2011 de Europese normen niet haalt, kan het veroordeeld worden door het Europees Hof en zal mogelijk een boete moeten betalen.
In onderstaande tabel zijn het aantal meetpunten vermeld waar de daggrenswaarde PM10 meer dan 35 keer per jaar is overschreden.
| - | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| Totaal België | 22 | 33 | 33 | 14 | 16 | 12 |
Bron: De Morgen, 7 april 2011. Meer gedetailleerde informatie is te vinden in www.irceline.be. Klik op 'Luchtkwaliteit', 'Fijn stof (PM)', 'Overschrijding'.
| fijn stof | Europese norm fijn stof | Norm Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) fijn stof |
| PM10 | Het daggrenswaarde voor fijn stof is vastgelegd op 50 microgram per m3 die niet meer dan 35 keer per jaar mag overschreden worden. | Het daggemiddelde voor fijn stof van 50 microgram per m3 mag niet meer dan 3 keer per jaar overschreden worden. |
| PM10 | De jaargrenswaarde voor fijn stof is vastgelegd op 40 microgram per kubieke meter. | De jaarnorm voor fijn stof is vastgelegd op 20 microgram per m3. |
| PM2,5 | Er is nog geen norm vastgelegd. Er is enkel een streefwaarde vooropgesteld van 25 microgram per m3. | De jaarnorm voor fijn stof is vastgelegd op 10 microgram per m3. |
Bron: Prof. Benoît Nemery, in Science Connection, december 2009 en Dieter De Cleene, "Kampioen in luchtvervuiling", in Eos, december 2010)
| Europese norm stikstofdioxide |
| Er geldt een uurgrenswaarde van 200 µg/m3 die maximaal 18 uur per jaar overschreden mag worden. |
| Er geldt een jaargrenswaarde van 40 microgram per kubieke meter. |
Bron: Dieter De Cleene, "Kampioen in luchtvervuiling", in Eos, december 2010
"De grenswaarde ligt te hoog. Europa is veel toleranter dan pakweg de Verenigde Staten of Californië.(...) Hebben we dan geen recht op zuivere lucht, ongeacht waar we wonen?" (Prof. Nemery)
Tim Nawrot: 'Uit onderzoek blijkt dat er voor fijn stof geen drempel bestaat waaronder er geen effecten op de gezondheid zijn. Voor onze gezondheid zijn de huidige normen dan ook een slechte zaak.'(Dieter De Cleene, "Kampioen in luchtvervuiling", in Eos, december 2010)
Frans Fierens, Dalende NOx emissies - stagnerende NO2 concentraties in stedelijke omgeving : wat is er aan de hand?, IRCEL-VMM, april 2008.
Bijkomende maatregelen zijn bijgevolg dringend noodzakelijk! (Bron: Mobiliteitsrapport 2009)
Denken we maar aan:
Laatst gewijzigd op 7 april 2011