8.a. Verkeersveiligheid voor fietsers in België en andere landen

8.b. Verkeersveiligheid voor fietsers in Vlaanderen

8.c. Fietsbeleid: waar willen we naartoe?

Bespreking verkeersveiligheid SUN-landen

Gezien de schrijnende toestanden op de wegen in België heb ik op deze pagina enkele cijfers en standpunten samengebracht die van nut kunnen zijn in het debat over verkeersveiligheid van fietsers. Tevens zal ik voortaan ongevallengegevens opslaan en een analyse maken over de oorzaken van deze onveilige situatie.

Volgende ongevallen hebben mij doen besluiten tot dit onderzoek:

Commentaar van Peter Vandermeersch in De Standaard, 12 november 2009, n.a.v. "Het Vlaamse fietsdrama":

"Maar de doelstelling om tussen 2000 en 2010 dat aantal (dode en zwaargewonde fietsslachtoffers) opnieuw te halveren, halen we bijlange niet. En dat gebeurt in de grootste politieke stilte en maatschappelijke onverschilligheid. Vlaanderen mag zich er niet bij neerleggen dat ook volgende week weer 17, in veel gevallen jonge, mensen gedood of zwaargewond zullen worden op hun fiets op onze wegen. En de week daarna opnieuw. En dan weer opnieuw... Een samenleving die dat tolereert, is barbaars."
  1. Enkele resultaten betreffende fietsers en vrachtwagens uit de beperkte studie van B. Herdewyn, e.a., Pilootproject diepteonderzoek vrachtwagens. Eindrapport jaar 1, 2010, p. 20-23:
    • Bij alle ongevallen samen zijn 9 % van de dodelijke slachtoffers fietsers; bij vrachtwagenongevallen zijn 17 % van de dodelijke slachtoffers fietsers! De ongevallen met dodelijk verongelukte fietsers komen voornamelijk voor op kruispunten. "In feite maken de fietsers bijna de helft van de doden uit (46%) die bij vrachtwagenongevallen op kruispunten vallen."
    • "Er valt ook nog op dat zwakke weggebruikers die bij vrachtwagenongevallen betrokken raken (met name bromfietsers, fietsers, en voetgangers) gemiddeld ouder zijn dan zwakke weggebruikers bij andere ongevallen."
    • "Een vergelijking tussen Vlaanderen en Wallonië toont aan dat het risico op een vrachtwagenongeval het grootst is op Vlaamse wegen buiten de autosnelwegen."
  2. Het aantal verkeersongevallen in de statistieken is zwaar onderschat
    • Dossier: Kwetsbare Weggebruikers. (Staten-generaal van de verkeersveiligheid 2007. Federale Commissie voor de Verkeersveiligheid.)

      Enkele frappante bevindingen van deze studie:

      • Uit de officiële verkeersstatistieken voor België blijkt dat de ”kwetsbare weggebruikers” (d.i. zwakke weggebruikers en motorrijders) ± 40% van het aantal verkeersdoden en ernstig gekwetsten uitmaken. In vergelijking met andere landen is dit een hoog percentage.
      • De officiële verkeersstatistieken vertonen een verontrustende mate van onderregistratie van ongevallen met "zwakke weggebruikers". Dit probleem stelt zich ook in andere landen. Voorbeeld uit Penta-studie: betreffende de doden en zwaargewonden bij fietsongevallen bij kinderen tussen 5 en 9 jaar, waren er 112 geregistreerd door cijfers op te vragen in ziekenhuizen. Er waren slechts 21 slachtoffers geregistreerd bij de FOD Economie, Directie Statistiek!
      • De onderregistratie in de officiële verkeersstatistieken betekent dat niemand zicht heeft op de werkelijke maatschappelijke implicaties van de verkeersongevallen. Dit heeft scheeftrekkingen in de visie van de wetgevende en handhavende overheid voor gevolg, maar geeft ook een vertekend beeld van deze problematiek aan de bevolking, de media, de verzekeringsmaatschappijen, de verenigingen van weggebruikers en andere stakeholders.
    • De Morgen, 26 mei 2012: Aantal verkeersongevallen veel hoger dan algemeen aangenomen

      Volgens Sofie Van Damme van het BIVV wordt het aantal verkeersongevallen in België zwaar onderschat. Ieder jaar ontvangt het BIVV gegevens over 40.000 ongevallen. Die komen via de politie terecht bij de Algemene Directie Statistiek van de FOD Economie. Het werkelijke slachtoffertol ligt echter veel hoger. 'Uit een studie blijkt dat ziekenhuizen 2,5 keer meer zwaargewonden rapporteren dan de politie', zegt Van Damme. Zelf schat het BIVV dat 40 procent van het aantal zwaargewonden ook daadwerkelijk in de officiële statistieken belandt. Bij fietser is dat amper 18 procent, omdat zij zelden verzekering of politie inschakelen.

      Het ongevallenformulier dat de politie invult is meer dan 20 jaar oud en is dringend aan vernieuwing toe.

      Het BIVV pleit daarom voor een centraal bestand waarin alle verkeersslachtoffers worden opgenomen.'Dat kan door de gegevens van ziekenhuizen, verzekeraars, politie en parketten aan elkaar te linken', zegt Van Damme.

  3. Doelstellingen van de Belgische regering

    4. Bron: Statistieken FOD Economie, aangevuld met Statistieken Verkeersveiligheid 2008 (BIVV), tabel 24, p. 98

    De doelstelling voor het jaar 2010 van maximaal 750 verkeersdoden werd niet gehaald. Integendeel, vanaf 2013 gaat het aantal doden in stijgende lijn! In 2016 is er een opmerkelijke daling.

    Bron van grafiek links: BIVV, Statistische analyse van verkeersongevallen 2009; Bron van grafiek rechts: FOD Economie. Die cijfers steunen op een andere berekening.

  4. Een vergelijking tussen Nederland en België
    5. Nederland België
    Aantal inwoners 16 418 824 10 457 343
    Aantal geregistreerde gemotoriseerde voertuigen 8 862 935 6 362 161
    Aantal doden in verkeer (2007) 791 1 067
    Aantal verkeersdoden per 10 000 inwoners 0,48 1,02
    Studie over kost van verkeersongevallen beschikbaar? Ja Neen

    Bron: "Global Status Report On Road Safety. Time For Action." van de World Health Organization (2009)

    Conclusie

  5. Verkeersveiligheid in België vergeleken met de 27 Europese lidstaten

    6. Aantal verkeersdoden per miljoen inwoners.

    Europese lidstaten in 2009 Rang Europese lidstaten in 2010 Europese lidstaten in 2011
    Verenigd Koninkrijk 38 1 Zweden 28 Verenigd Koninkrijk 31
    Zweden 39 2 Verenigd Koninkrijk 31 Nederland 33
    Nederland 39 3 Nederland 32 Zweden 34
    Duitsland 51 4 Malta 36 Denemarken 40
    Malta 51 5 Duitsland 45 Ierland 41
    Finland 52 6 Denemarken 46 Spanje 45
    Ierland 54 7 Ierland 47 Duitsland 49
    Denemarken 55 8 Finland 51 Malta 51
    Spanje 59 9 Spanje 54 Finland 54
    Frankrijk 66 10 Estland 59 Slowakije 60
    Italië 71 11 Frankrijk 62 Frankrijk 61
    Slowakije 71 12 Luxemburg 64 Oostenrijk 62
    Estland 73 13 Oostenrijk 66 Italië 64
    Oostenrijk 76 14 Slovenië 67 Luxemburg 64
    Portugal 79 15 Italië 68 Hongarije 64
    Hongarije 82 16 Slowakije 68 Slovenië 69
    Slovenië 84 17 Cyprus 73 Tsjechië 74
    Tsjechië 86 18 Hongarije 74 Estland 75
    België 88 19 Tsjechië 76 België 78
    Cyprus 89 20 België 77 Portugal 84
    Luxemburg 95 21 Portugal 79 Cyprus 85
    Litouwen 110 22 Litouwen 90 Letland 86
    Letland 112 23 Letland 97 Bulgarije 89
    Bulgarije 118 24 Polen 102 Roemenië 94
    Polen 120 25 Bulgarije 103 Litouwen 97
    Griekenland 129 26 Griekenland 111 Griekenland 101
    Roemenië 130 27 Roemenië 111 Polen 109
    Totaal 27 landen Europese Unie 70 Totaal 27 landen Europese Unie 62 Totaal 27 landen Europese Unie 60
    Lidstaten EU in 2012 Rang Lidstaten EU in 2013 Lidstaten EU in 2014
    Malta 26 1 Zweden 27 Malta 24
    Verenigd Koninkrijk 28 2 Verenigd Koninkrijk 28 Nederland 28
    Zweden 30 3 Nederland 28 Zweden 28
    Denemarken 30 4 Denemarken 34 Verenigd Koninkrijk 29
    Nederland 34 5 Spanje 36 Denemarken 32
    Ierland 35 6 Duitsland 41 Spanje 36
    Spanje 41 7 Ierland 41 Finland 42
    Duitsland 44 8 Malta 43 Duitsland 42
    Finland 48 9 Slowakije 46 Ierland 42
    Slowakije 55 10 Finland 48 Slowakije 48
    Frankrijk 56 11 Frankrijk 51 Oostenrijk 51
    Cyprus 59 12 Cyprus 51 Cyprus 52
    Hongarije 61 13 Oostenrijk 54 Slovenië 52
    Italië 62 14 Italië 57 Frankrijk 53
    Slovenië 63 15 Hongarije 60 Italië 56
    Oostenrijk 63 16 Estland 61 Estland 59
    Luxemburg 65 17 Slovenië 61 Portugal 61
    Estland 67 18 Portugal 61 Hongarije 63
    Portugal 68 19 Tsjechië 62 Luxemburg 64
    België 69 20 België 65 België 65
    Tsjechië 71 21 Griekenland 79 Tsjechië 65
    Bulgarije 82 22 Bulgarije 83 Griekenland 73
    Letland 87 23 Luxemburg 84 Kroatië 73
    Kroatië 89 24 Kroatië 86 Polen 84
    Griekenland 91 25 Litouwen 86 Bulgarije 91
    Polen 93 26 Polen 87 Litouwen 91
    Roemenië 96 27 Letland 88 Roemenië 91
    Litouwen 101 28 Roemenië 93 Letland 106
    Totaal 28 landen EU 56 Totaal 28 landen EU 51 Totaal 28 landen EU 51
    Lidstaten EU in 2015 Rang Lidstaten EU in 2016*
    Malta 26 1 Zweden 27
    Zweden 27 2 Verenigd Koninkrijk 28
    Verenigd Koninkrijk 28 3 Nederland 33
    Nederland 31 4 Denemarken 37
    Denemarken 31 5 Spanje 37
    Ierland 36 6 Duitsland 39
    Spanje 36 7 Ierland 40
    Duitsland 43 8 Finland 45
    Finland 49 9 Oostenrijk 49
    Slowakije 51 10 Slowakije 50
    Estland 51 11 Malta 51
    Frankrijk 54 12 Luxemburg 52
    Oostenrijk 56 13 Estland 54
    Italië 56 14 Frankrijk 54
    Portugal 57 15 Italië 54
    Slovenië 58 16 Cyprus 54
    Luxemburg 64 17 Portugal 54
    België 65 18 België 56
    Hongarije 65 19 Tsjechië 59
    Cyprus 67 20 Hongarije 62
    Tsjechië 70 21 Slovenië 63
    Griekenland 74 22 Litouwen 65
    Polen 77 23 Krotatië 73
    Kroatië 82 24 Griekenland 75
    Litouwen 83 25 Polen 79
    Letland 95 26 Letland 80
    Roemenië 95 27 Roemenië 97
    Bulgarije 98 28 Bulgarije 99
    Totaal 28 landen EU 51,6 Totaal 28 landen EU 50

    Bron: Road safety evolution in EU; European Commission; (*) Voorlopig 2016

    Commentaar bij de cijfers van 2013: "Een ander zorgwekkend aspect is het aantal slachtoffers onder kwetsbare weggebruikers: het aantal overleden voetgangers daalt minder snel dan verwacht en het aantal overleden fietsers is de jongste tijd zelfs toegenomen. Dit wordt gedeeltelijk veroorzaakt door het feit dat er steeds meer wordt gefietst. De uitdaging bestaat erin mensen aan te moedigen vaker de fiets te nemen in plaats van de auto en tegelijk de veiligheid van fietsers te waarborgen."

    Commentaar bij de cijfers van 2014: Het aantal verkeersslachtoffers in de EU is slechts licht gedaald: met ongeveer 1% in vergelijking met 2013. (Bron)

    Aantal verkeersdoden bij jongeren van 15 tot 30 jaar, per miljoen 15-30 jarigen, gemiddelde waarden voor 2008, 2009 en 2010. (Bron: A Challenging Start towards the EU 2020 Road Safety Target. 6th Road Safety PIN Report) Voor Bulgarije, Kroatië en Litouwen zijn geen cijfers bekend.

    Rang Code Land EU Aantal doden
    1 SE Zweden 53
    2 NL Nederland 59
    3 MT Malta 67
    4 UK* Verenigd Koninkrijk 77
    5 ES Spanje 84
    6 DE Duitsland 85
    7 FI Finland 90
    8 SK Slowakije 98
    9 EE Estland 100
    10 IE Ierland 103
    11 PT Portugal 103
    12 DK Denemarken 104
    13 AT Oostenrijk 113
    14 IT Italië 114
    15 SI Slovenië 121
    16 HU Hongarije 123
    17 LU Luxemburg 124
    18 FR Frankrijk 125
    19 LV Letland 128
    20 CZ* Tsjechië 136
    21 RO Roemenië 136
    22 BE België 154
    23 PL Polen 155
    24 CY Cyprus 158
    25 EL Griekenland 210

    * De laatst beschikbare jaren zijn 2007, 2008 en 2009.

    De veiligste landen voor jonge weggebruikers zijn Zweden en Nederland. Bemerk dat Frankrijk (plaats 18 versus plaats 11 in vorige tabel) en Cyprus (plaats 24 versus plaats 12) het bij de jongeren slechter doen. In Griekenland is het voor de jongeren vier keer zo gevaarlijk op de weg als in Zweden.

  6. Fietsgebruik

    7. Aantal gefietste km per persoon per jaar

    Landen, Europa en Vlaanderen Gemiddeld aantal afgelegde km per fiets per persoon per jaar
    Denemarken 893 km
    Nederland 853 km
    Vlaanderen 506 km
    België 325 km
    Duitsland 287 km
    Zweden 271 km
    Gemiddeld in Europa'15' 186 km

    Bron: Vlaams Steunpunt verkeersveiligheid, De risico's van fietsen, 2007, p. 27.

    Denemarken, Nederland en Vlaanderen behoren bij de koplopers in de wereld aangaande het fietsgebruik.

    Een mooi overzicht van de top 10 landen met de meeste fietsen per inwoner: top10hell.com Deze webpagina geeft volgende cijfers betreffende het aandeel van de fietsers in het totaal aantal verplaatsingen:

    N.B.: Fietsersbond Nieuwsbrief (Vlaanderen) nr. 69 (maart, april, mei 2012) geeft volgende cijfers:

  7. Verkeersveiligheid voor fietsers in België vergeleken met andere Europese lidstaten

    8. Volgens het Nederlands tijdschrift Agora, 2010, nummer 4, gebeuren 91% van alle fietsverplaatsingen in Vlaanderen, 7% in Wallonië en 2% in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. (studie Veronique Van Acker, Universiteit Gent)

    De volgende tabel is overgenomen uit "Road Safety Research Report No. 47. Children's Road Traffic Safety: An International Survey of Policy and Practice. June 2004, London."

    Hier bemerken we dat in de landen waar meest wordt gefietst, het aantal fietsdoden (bij kinderen) ook het grootst is. De landen waar het aandeel van de fietsers in de verplaatsing het grootst is zijn: Nederland, Denemarken, Zweden, Duitsland, Finland, België. De landen met het grootste aantal fietsslachtoffers bij kinderen per 100.000 inwoners zijn: Nederland, Denemarken, België, Finland. Landen waar nauwelijks gefietst worden, zullen ook weinig fietsslachtoffers tellen. Dit betekent dat we ook andere gegevens moeten in rekening brengen om een goed inzicht te krijgen in de gevolgen van het fietsgebruik. De volgende tabel is gebaseerd op de gegevens van de Europese Unie. Het vermelde cijfer voor Zweden betreft het jaar 2008. Het aantal inwoners is overgenomen van Wikipedia.

    Landen Aantal fietsdoden in 2009 Aantal inwoners (afgeronde gegevens 2013!) Aantal fietsdoden per miljoen inwoners in 2009
    Spanje 57 47.371.000 1,2
    Griekenland 15 10.773.000 1,4
    Verenigd Koninkrijk 104 63.952.000 1,6
    Frankrijk 162 65.952.000 2,5
    Portugal 29 10.799.000 2,7
    Zweden 30 9.119.000 3,3
    Finland 20 5.266.000 3,8
    Luxemburg 2 515.000 3,9
    Slowakije 22 5.488.000 4,0
    Denemarken 25 5.556.000 4,5
    Oostenrijk 39 8.222.000 4,7
    Italië 295 61.482.000 4,8
    Estland 7 1.266.000 5,5
    Duitsland 462 81.147.000 5,7
    Roemenië 157 21.790.000 7,2
    Nederland 138 16.805.000 8,2
    Tsjechië 84 10.163.000 8,3
    België 89 10.444.000 8,5
    Slovenië 18 1.993.000 9,0
    Polen 371 38.384.000 9,7
    Hongarije 103 9.939.000 10,4
    Letland 26 2.178.000 11,9

    Wanneer men echter het aantal fietsdoden relateert aan het fietsgebruik, komt Vlaanderen uit in de middenmoot. Bij deze laatste vergelijking scoren Denemarken, Nederland en Zweden het best. (Zie meer cijfers en informatie in Vlaams Steunpunt Verkeersveiligheid, De risico's van fietsen van Kurt Van Hout, 2007, p. 28)

    Aantal fietsdoden per miljard gereden fietskilometer. Bron: Tim Asperges, TIMENCO bvba, Gent, voordracht 9 oktober 2010

    Een veelzeggende grafiek is te vinden in European Cyclists' Federation: EU Road Safety Action Programme 2011-2020, November 2009.

    EU Road Safety Action Programme 2011-2020, November 2009.

    Deze grafiek maakt duidelijk dat landen met een hoog aandeel fietsers op de wegen minder fietsdoden tellen per afgelegde afstand. In Denemarken legt een fietser gemiddeld 900 km af per jaar en het is er veel veiliger dan in Portugal waar nauwelijks gemiddeld 30 km per persoon per jaar met de fiets wordt afgelegd.

    Betreffende Safety in numbers is er de studie van P.L. Jacobsen en een update. Onderstaande grafiek is een treffende illustratie van die stelling. Men stelt vast dat bij een verdubbeling van het aantal fietsers het risico op een ongeval per km voor fietsers met 34% daalt. Deze grafiek is te vinden op de website van de European Cyclists' Federation.

    Opvallend is dat in België het aantal fietsslachtoffers per afgelegde weg hoger ligt dan de trend aangeeft terwijl in het Verenigd Koninkrijk het aantal lager is.

    16 mei 2015: Enkele grafieken gepubliceerd door het International Transport Forum bij de OESO "Cycling, Health and Safety. Research Report", 2013, p. 114-116.

    Bovenstaande figuur doet vermoeden dat landen met een relatief hoog aandeel fietsers per inwoner ook een relatief laag aantal dodelijke fietsongevallen kent. Het is een illustratie van het principe "safety in numbers". Toch is het hoogst twijfelachtig dat enkel een hoger aantal fietsers het aantal ongevallen zou doen dalen. "Indien het beleid enkel meer fietsers toevoegt aan een bestaand systeem, zonder maatregelen te nemen om de veiligheid ter verhogen, dan kunnen deze fietsers worden blootgesteld aan significante ongevallenrisico's." (p. 20)

    N.B.: Vergelijk deze grafiek met de grafiek van de European Cyclist's Federation van 2012. "Meer nieuws" van 28 februari 2012 of Verkeersveiligheid, punt 7. Er zijn frappante verschillen!

    Index of bicycle travel, and per kilometre cyclist casualties for the Netherlands (Police and hospital reported, 2000-2009)

    Anderzijds moeten we op onze hoede zijn met statistieken. Volgens de cijfers op basis van de officiële door de politie geleverde rapporten is zowel het risico op overlijden als op een ernstig letsel per kilometer afgelegde weg bij fietsers tussen 2000 en 2009 met 30% gedaald. Maar de gecombineerde verslagen van de politie en de ziekenhuizen schetsen een ander beeld, waarbij het risico op een dodelijk ongeval per kilometer voor fietsers slechts met 20% is gedaald en het risico op een ernstig ongeval per kilometer voor fietsers zelfs met 20% is toegenomen tussen 2000 en 2009.

  8. Evolutie van het aantal fietsdoden en zwaargewonden

    9. Bron: Statistische analyse van verkeersongevallen 2010. Een vergelijking tussen 2008 en 2009 (beide met gewogen aantallen) vind je hieronder. Bron: FOD Economie (gewogen cijfers). Cijfers voor de jaren 2003 en 2004 ontbreken (deels onbetrouwbaar).

    7 maart 2011: Staatssecretaris Etienne Schouppe gaf volgende cijfers voor het jaar 2008 aan Open Vld-senator Guido De Padt betreffende het aantal ongevallen met fietsers.
    Jaar Omgekomen fietsers 30 dagen Zwaargewonde fietsers Lichtgewonde fietsers Totaal aantal ongevallen met fietsers met verwondingen
    2008 86 905 7131 7696

    Vraag: Waarom zijn deze cijfers zoveel hoger zijn dan de cijfers die wij hanteren? (Aantal zwaargewonde fietsers: 774, Staatssecretaris: 905)

    Antwoord: De door de Staatssecretaris vermelde cijfers zijn gewogen cijfers. De weging vangt gedeeltelijk de onderregistratie van de verkeersslachtoffers op. De volledige onderregistratie wordt hiermee geenszins opgevangen! Voor ongevallencijfers vanaf 2005 worden gewoonlijk de gewogen cijfers gebruikt. Voor de ongevallencijfers van vóór 2005 is er immers geen of slechts een gedeeltelijke weging. Omdat er vóór het jaar 2002 helemaal geen weging werd toegepast en in de jaren 2002-2004 slechts een gedeeltelijke weging bestond, gebruiken wij bij evolutiebeschrijving echter niet-gewogen cijfers.

    Op de weging bestaan er twee uitzonderingen:

    Meer informatie hierover is te vinden in de studie van BIVV "Statistieken Verkeersveiligheid 2008", p. 44 t.e.m. 50. Met dank aan het BIVV voor hun antwoord (16 maart 2011) op mijn vraag.

    In de pers verscheen nog volgende informatie. Dertig tot vijftig procent van de fietsers die zwaargewond raken bij een ongeval, lopen een hoofdletsel op. De senioren zijn meer vertegenwoordigd bij ernstige verwondingen. Volgens Guido De Padt moeten ongevallen zoveel als mogelijk vermeden worden maar in tweede instantie moeten maatregelen genomen worden om de ernst van de ongevallen te verminderen. Daarbij denkt hij aan

    Deze aanpassingen zijn nodig omdat verwacht wordt dat het fietsgebruik nog zal toenemen. (Bron: Knack-website - Belga, 6 maart 2011)

    Het is duidelijk dat de eerste voorwaarde voor een groter fietsgebruik de veiligheid is. Vele wegen in België zijn gewoon niet geschikt voor fietsers.

  9. Aantal doden 30 dagen en zwaargewonden per leeftijdscategorie
    10. Bron: Statistische analyse van verkeersongevallen 2008, 2009 en 2010. Voor het jaar 2011 werden de FOD-gegevens genomen. Bemerk dat de verdeling tussen de leeftijdscategerieën 70 tot 79 en '80+' voor het jaar 2011 een eigen schatting is die niet steunt op de officiële gegevens van FOD Economie.
    • Bij de jongeren (10 tot 19 jaar) vallen er minder doden te betreuren. Deze tendens schijnt zich echter niet voort te zetten in 2012. Betreffende de zwaargewonden fietsers is die tendens niet zichtbaar.
    • Opvallend is het stijgend aantal zwaargewonde fietsers in de leeftijdscategorie 50 tot 69 jaar. Die stijging valt samen met het hoge aantal zwaargewonde fietsers in het jaar 2011.
    • Er is onmiskenbaar een toename van het aandeel van de 50-plussers in de ongevallenstatistieken. In vijf jaar tijd (van 2008 tot 2012) is het percentage van 50-plussers onder de dodelijke fietsslachtoffers gestegen van 55 naar 82 procent. Nadien is een afname te bespeuren. Onder de zwaargewonde fietsers is er sinds 2014 een beangstigende toename vast te stellen van het procentueel aantal ouder dan 50 jaar.
      Jaar Procent fietsdoden ouder dan 50 jaar Procent zwaargewonde fietsers ouder dan 50 jaar
      2008 54,7 45,6
      2009 64,8 50,5
      2010 68,6 53,1
      2011 75,7 51,7
      2012 82,6 53,1
      2013 72,6 49,9
      2014 78,9 57,1
      2015 74,7 56,3
      2016 69,0 57,3
      Het is dan ook dringend nodig dat er onder de 50+'ers en senioren veel meer campagnes gevoerd worden over de verkeersreglementen, over de dode hoek, enz. Een behendigheidstraining is voor velen geen overbodige luxe.

    Themarapport BIVV Fietsers (2009),p. 14:

    • "Alles bij elkaar moeten we vaststellen dat de gegevens over het fietsvolume onbevredigend zijn."
    • Onder de geregistreerde ongevallen sinds de jaren 1998, 1999, en 2000 is het aantal omgekomen fietsers met een derde en het aantal zwaargewonde fietsers met een kwart teruggelopen.
  10. Weekendongevallen
    11.
  11. Oorzaken van de fietsongevallen

    12. Hoofdindicatoren "typische fietsongevallen" (Bron: BIVV, Statische analyse van de Verkeersongevallen 2009, p. 134-139; idem 2010, p. 154)

    2009 Doden 30 dagen: aantal Doden 30 dagen: % Zwaargewonden: aantal Zwaargewonden: %
    Dode hoek 4 5 7 1
    Tegen open portier 2 2 25 3
    Opponent verleent geen voorrang 11 13 151 17
    Fietser verleent geen voorrang 21 24 120 13
    Uitwijkmanoeuvre fietser 2 2 18 2
    Val van fietser 12 14 148 16
    Controleverlies over stuur door fietsers 3 3 39 4
    Opponent rijdt uit parking/parkeerplaats 0 0 26 3
    Opponent door rood licht 0 0 4 0
    Fietser door rood licht 0 0 9 1
    Totaal fietsongevallen opgenomen in indicatoren 55 . 547 .
    Totaal aantal fietsongevallen 87 . 914 .
    2010 Doden 30 dagen: aantal Doden 30 dagen: % Zwaargewonden: aantal Zwaargewonden: %
    Dode hoek 2 3 9 1
    Tegen open portier 2 3 29 3
    Opponent verleent geen voorrang 8 11 162 19
    Fietser verleent geen voorrang 12 17 81 9
    Uitwijkmanoeuvre fietser 0 0 23 3
    Val van fietser 6 9 166 19
    Controleverlies over stuur door fietsers 8 11 51 6
    Opponent rijdt uit/in parking/parkeerplaats 3 4 13 1
    Opponent door rood licht 0 0 6 1
    Fietser door rood licht 0 0 12 1
    Totaal fietsongevallen opgenomen in indicatoren 41 . 552 .
    Totaal aantal fietsongevallen 70 . 867 .

    De voorrangsregel speelt dus een aanzienlijke rol in de dodelijke fietsongevallen. Lessen over de wegcode en uitleg ter plaatse bij enkele gevaarlijke punten verdient veel meer aandacht, zowel voor de jongeren als de ouderen.

Advies

Er is een schok gegaan doorheen ons land bij het vernemen van het zware ongeval in Oosterzele. Nu moet er nog een even grote windstoot komen die het huidige fietsbeleid doet kantelen.

Maar er blijft een probleem met de mobiliteit tijdens de weekendnachten. Gezien het groot aantal auto-ongevallen tijdens die uren, biedt de wagen ook geen oplossing. Wellicht kan De Lijn op de drukste momenten speciale bussen inleggen, zoals dit reeds gebeurt bij andere bijzondere gelegenheden.

Nieuwe maatregelen

Fietsverlichting

Verkeersveiligheid voor fietsers in enkele andere landen

Nederland

In Nederland zet de daling van het aantal verkeersdoden zich in 2010 verder.Bron

Maar het aantal zwaargewonden is gestegen van 16.654 in 2007 naar 17.636 in 2008. (Bron)

Meer cijfers over de evolutie tussen 1996 en 2007, met inbegrip van de doelstellingen: Lees Kerncijfers Verkeersveiligheid, uitgave 2008

Evolutie van het aantal fietsdoden en zwaargewonden

Bron: Ministerie van VenW, BRON; CBS Doodsoorzakenstatistiek; Landelijke Medische Registratie LMR. Zie Factsheet "Fietsers", SWOV, juli 2009.

Zie ook grafiek op pagina van Fietsberaad, waaruit blijkt dat in dezelfde periode het aantal afgelegde km per fiets gestegen is.

Bron: Samen werken aan een veilige fietsomgeving, 2011, p. 51. Onder ernstig verkeersgewonden wordt de groep in ziekenhuizen opgenomen slachtoffers verstaan met ten minste 'matig' letsel volgens de Maximum Abbreviated Injury Scale (MAIS), dat wil zeggen met een letselernst, uitgedrukt in MAIS, van twee of hoger. De publicatie is verder gewijd aan voorstellen voor het beleid om de veiligheid van fietsers te verhogen.

Conclusies:

Welke maatregelen zijn er in Nederland genomen om de veiligheid van fietsers te verbeteren? (Factsheet Fietsers, SWOV 2009)

Er moet beklemtoond worden dat in Nederland in de periode 1998-2007 veel maatregelen zijn genomen die voortvloeien uit de Duurzaam Veilig-visie. Deze maatregelen hebben duidelijk een gunstig effect gehad op het aantal verkeersslachtoffers. Er moet onderzocht worden waarom het totaal aantal ziekenhuisgewonden in de periode 1998-2007 minder sterk is gedaald terwijl het aantal ziekenhuisgewonden dat betrokken was in een ongeval met een gemotoriseerd voertuig wel gevoelig daalde. (SWOV-rapport Tien jaar Duurzaam Veilig, 2009, p. 144)

Interessante studies

Evolutie van het aantal fietsslachtoffers (Bron)

Voor verder onderzoek kan men CBS Statline raadplegen. Neem als bijv. zoekterm "verkeersdoden". SWOV-rapport 2015

Denemarken

Evolutie van het aantal fietsdoden (Bron: Vejdirektoratet, Dræbte i trafikken, 2000-2009; ekstrabladet.dk

"Fietsland Denemarken, met ongeveer evenveel fietskilometers als België doch slechts 5,5 miljoen inwoners, kent jaarlijks 45 fietsdoden." (Bron: www.fietsersbond.be, persbericht 7-10-2010)

Bij sneeuw

Internationale rapporten over verkeersveiligheid

Korte samenvatting van enkele voordrachten: "de SUN-landen"

Op 30 maart 2010 is een interessante studie over verkeersveiligheid in de wereld verschenen. Het is te vinden op de website van www.plosmedicine.org.

Enkele conclusies:

De publicatie "Global Status Report On Road Safety. Time For Action." van de World Health Organization (2009) is hier te vinden. (4MB)

8.b. Verkeersveiligheid voor fietsers in Vlaanderen

Laatst gewijzigd op 10 juni 2017